Menu

Câu chuyện khói bếp từ trong ký ức người Hà Nộ

Phố phường Hà Nội hiện nay đông đúc, cuộc sống tất tưởi bề bộn, chẳng ai còn thời gian nhóm lửa hay hy vọng than hồng. nhiều loại bếp thế hệ thành lập cho phù hợp với đời sống hiện đại, tuyệt nhiên chẳng chứng kiến loại nào có khói. Khói bếp có nhẽ chỉ còn trong ký ức người Hà Nội.

các năm 1980 thế kỷ trước, đầu ngõ Bà Triệu giao phố Tô Hiến Thành có 1 gian nhà lợp mái lá, khu phố tiêu dùng làm cho tổ đáp ứng bán nước sôi cho người dân. Bà ngoại tôi là một trong suốt nhì người khiến cho việc tại tổ đáp ứng này. Ngày đó, nhập tịch cho con mẫu ăn học vô cùng khó khăn. Tem phiếu chỉ cấp cho người có hộ tịch và lai lịch rõ ràng. Bà tôi rời quê Vũ Thư, yên bình theo chồng về Hà Nội từ năm 1956. Nhà đông con, tới 9 miệng ăn, bà buộc phải xin vào làm cho tại tổ phục vụ để vừa sở hữu thu nhập vừa với “thành tích” với khu phố, dễ xin nhập tịch hơn.

trong suốt gian nhà lá đấy, một bệ bếp chạy dài xây bằng gạch đỏ. Bếp chia làm hai khoang, phía dưới với cửa gió vừa lấy khí vừa là nơi cho than vào. Trên vách bằng đất trộn rơm, bà phơi các nắm than bùn thành hàng ngay ngắn.

Nước đun trong hòm phi cao quá đầu người. Nước giữ sôi âm ỉ chờ khách đeo phích đến là rót vào ngay, một hào 1 phích nước. Bà sử dụng gáo bằng tôn hoa tậu trên phố Thuốc Bắc. Mỗi lần múc nước cần đứng lên trên ghế.

Trời mùa hè oi bức, chưa bước ghé cửa tổ đáp ứng, tương đối nóng bếp than đã phả ra như cản bước chân. Thế thế hệ nhìn ngắm sức chịu cất nhân loại thật gớm ghê, nóng mấy bà tôi vẫn ở gần bếp than giữ cho lửa đều và nước luôn sôi. đôi lúc quá lửa, nước sôi trào ra ko kể rớt xuống than hồng nghe tấn công “xèo”, khói bụi theo ấy cuốn lên kèm tương đối than tức ngực.

Mùa đông và mùa mưa thì nơi đây là thiên đàng. Mùa đông Hà Nội thời ấy sao nhưng rét, có nhẽ rét là bởi vì đứa trẻ nào cũng thiếu quần áo. vui mừng hơn đứa trẻ khác, tôi được mặc cái quần nhung màu be sở hữu 1 miếng vá cùng màu ở đầu gối. Mẹ khéo mua và khéo khâu nên không dễ nhận ra. đồng đội tôi chiếm trọn loại giường tre của bà, hơi ấm từ bếp than hồng như hơi ấm của bà ấp ôm nhị đứa cháu ngoại say giấc trưa. nhiều khi chúng tôi chơi chuyền cùng mấy đứa trong suốt khu dưới nền đất, gian nhà lá ấm áp hâm nóng đôi bàn tay lũ trẻ đang tê cóng, thật đơn giản trải qua bàn chuyền 1, chuyền nhị.

Nhớ về thời cạnh tranh, người Hà Nội chắc ít ai quên bếp than hoa của gánh hàng xôi buổi sớm. Xôi xéo ngày ấy thuộc vào món ngon, thứ quà sáng nhưng không hề ngày nào cũng được ăn dù thèm lắm. Gạo thói quen được tuyển lựa cẩn thận đưa ngâm, nhuộm bột nghệ rồi khéo đồ thành món xôi với màu tiến thưởng ruộm, bọc lá sen thơm, bao phủ trên từng lát xéo đậu cũng tiến thưởng óng ả, mập bùi vì lớp mỡ thơm và thật rộng rãi hành phi giòn, ngon mồm, ngon mắt tới lạ thường.

khi trời còn chưa sáng hẳn, con phố vắng ko với bóng người, vậy mà bà Minh cùng gánh hàng xôi đã tới tự bao hiện. cụ bà tuổi bên cạnh 80, người nhỏ xíu, luôn mặc mẫu quần lụa đen, áo nâu sòng, đầu chít khăn mỏ quạ, khuôn mặt nhân hậu, thao tác mau lẹ nhưng mà bọn trẻ chúng tôi còn thua xa không theo kịp. Gánh hàng của bà đặt ngay dưới cổng trường Sông Hồng và có từ bao giờ tôi cũng không rõ.

 

 

Bếp đồng đội cư trú Hà Nội trong những năm bao cấp

Tôi thường là khách trước nhất của bà Minh. Ngoài ra bà quét vỉa hè và xếp nhị thúng xôi, tôi giúp bà nhóm bếp than hoa, công việc mệnh chung phổ biến thời kì nhất. Gọi là bếp chứ thực tâm chỉ là một mẫu đĩa nhôm đen sì, lệch lạc. Than hoa xếp từng viên tạo thành khe hở và thoáng gió mới bắt được lửa. Châm lửa que đóm, tay vừa bao phủ gió vừa luồn nhẹ nhàng xuống bên dưới đống than.

Lửa bén vào vài ba viên, thổi nhẹ cho đến khi lan đều thế hệ dùng quạt nan quạt đều tay. Nghe thì dễ đấy, thế mà tôi nên qua đời ghé 7 hay 8 lượt châm đóm vẫn không làm sao cho lửa cháy lên được. lúc bởi gió phệ, khi vụng về làm cho than đổ sụp tắt đóm. mang khi gần được mà quạt thẳng thừng quá, lửa chưa kịp bén sang viên than khác đã tắt ngấm.

các khi ấy bà Minh chẳng bực chút nào, bà cười móm mém rồi tự tay châm lửa. Nháy mắt chiếc đĩa vươn lên là hồng rực. Bà vội vã đặt dòng cặp lồng màu nâu cũng lệch lạc như cái đĩa than lên bếp rồi cho mỡ lợn vào. Hành khô thái bé bỏ vào, đợi tí chút rồi múc từng thìa rưới lên trên lớp xéo đậu xanh là được gói xôi hoàn chỉnh. Mùi hành phi quyện vào xôi thói quen làm cho thực khách chờ sắm hàng cứ rớt nước miếng. Món xôi ấy đã huyễn hoặc bao nhiêu thế hệ người dân khu phố tôi, cho đến tận ngày nay hương lề lối hành mỡ vẫn cứ phảng phất trong suốt ký ức.

Cũng mẫu thời khó khăn ấy, nhà nào trú ngụ Hà Nội cũng dùng một hoặc vài ba mẫu bếp dầu hỏa nấu bếp hàng ngày. Bếp được gò bằng tôn hoặc bằng sắt, sơn tráng men màu xanh dưa đỏ. Bếp dầu có cấu tạo khá dễ dàng gồm bầu đựng dầu, bấc, bộ dẫn bấc, chụp gió và mặt kiềng 3 chân. đại khái bếp dầu hỏa giống mẫu đèn dầu mà dùng Bên cạnh đó phổ biến sợi bấc.

Bếp dầu hỏa của Trung Quốc, của Nhà máy Hải Phòng hay của thợ tay chân phố Hàng Thiếc đều khói giống hệt. Khói bếp dầu hỏa với mùi khét đặc biệt, ghé hiện nay tôi vẫn nhớ mùi cơm rang đảo trên bếp dầu hỏa. Cơm nguội thừa từ chiều hôm trước rang cùng tóp mỡ và dưa cải muối ngon nên biết.

Cũng hi hữu lúc đủ vật liệu để rang được món cơm như thế, thường chỉ rang cơm với mỡ, tưới thêm ít xì dầu là gạt gẫm chiếc mồm cho ấm bụng đi học. Rang cơm kiểu nào bằng bếp dầu cũng ám mùi khét. Tôi ăn và ngửi mãi đâm ra nghiện, thành thử rang cơm nhưng mà không mang mùi đấy là không thấy ngon.

Đun bếp dầu mang phổ biến chiếc khổ: buộc phải thay bấc khi hết hoặc bấc bị thối; bếp bị ẩm sau đêm mưa không bưng bít, sáng ra không bắt lửa, khói ám đen kịt đáy xoong nồi… mà khổ nhất là lúc hết dầu. Được mẹ sai đi mua, tôi buộc can nhựa 10 lít đằng sau xe đạp hợp nhất, đạp một mạch ra đầu phố Nguyễn Công Trứ.

Thời ấy thiếu dầu hỏa, chưa kịp hỏi cô nhân viên hợp tác xã đã lắc đầu báo hết dầu. Tôi đạp xe ra đầu phố Thi Sách cũng thu được mẫu lắc đầu tương tự, quay đầu xe phóng nhanh đến Ngõ nhà dầu đầu phố Khâm Thiên, tậu 1 can của dân phe, về đến nhà đã quá hiện giờ trưa, nóng toát mồ hôi và đói mềm người.

vất vả là thế nhưng nụ cười cũng ghé cùng lũ trẻ chúng tôi từ việc nấu bếp dầu. Nghỉ hè, mấy đứa với chơi tú lơ khơ bôi lọ nồi, thua 1 ván là bị vẽ một râu lên mặt. Vậy là nhà có nhị cụ tướng, nhị bà tướng, đứa này nhìn đứa kia ấp ôm bụng cười. nụ cười cứ thế lan khắp ngõ gầy.

Rồi chẳng hiểu vì sao bếp dầu hỏa bặt tăm, thay vào đấy là bếp than tổ ong gây bao nỗi kinh hoàng cho bầu không khí Hà Nội. Dẫu biết khá than độc hại, khách du lịch vẫn đua nhau dùng bởi tần tiện, than thấp và bếp cũng tốt. các xưởng đóng than mọc lên như nấm dọc theo đê sông Hồng từ Cảng Phà Đen xuống dưới tận Thanh Trì.

Nhà nào cũng tích trữ ít củi vụn nhóm bếp, sau này người ta còn chế ra mẫu bếp dây mayso chỉ chuyên để mồi than. Nhóm bếp than tổ ong cũng buộc phải sở hữu cách, than cần để chỗ ẩm không khô quá thì dễ bén hơn. Củi chặt thành khúc ngắn và ko quá bé xếp xen kẽ dưới đáy bếp, khi cháy hết thành lớp than củi hồng bén sang than tổ ong.

Khói là đặc trưng lúc nhóm bếp than tổ ong, chỉ bếp của một nhà thôi là khói đã bay kín đặc lối ra vào ngõ. các ngày đông, đun nấu bằng bếp than tổ ong cũng với loại thú. Sáng sớm, sương còn giăng chưa rõ mặt người, mấy hộ bán hàng đã dậy nhóm bếp. Bếp xếp hàng dài mặt đường, với nhả khói trắng đặc quánh. Khói luẩn quất dưới đám lá bàng đỏ làm cho khung cảnh thêm mờ ảo. Khói thoảng mùi gỗ thông thạo thơm dịu. Đi trong khói ấy buổi sớm ngắm nhìn tinh thần có phần phấn khởi hơn.

Phố phường Hà Nội ngày nay đông đúc, cuộc sống tíu tít, bộn bề trăm việc, chẳng ai còn thời gian nhóm lửa hay hy vọng than hồng. đa dạng cái bếp thế hệ có mặt trên thị trường cho thích hợp cùng đời sống văn minh, nào bếp ga, bếp từ, bếp hồng ngoại…, tuyệt nhiên chẳng nhìn ngắm cái nào với khói. Khói bếp có nhẽ chỉ còn trong suốt ký ức người Hà Nội.

 

Rate this post

Leave a Reply

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *